Veiligheid
Veiligheid
Onze kerntaak is de veilige afhandeling van het vliegverkeer: het voorkomen van botsingen in de lucht en op de grond, tussen vliegtuigen of met andere voertuigen of obstakels. Ook voorkomen we ongevallen als gevolg van zogturbulentie. Deze turbulentie treedt op achter de beide vleugeltippen van een vliegtuig.
Als basis voor onze veiligheid is LVNL gecertificeerd volgens de IS09001- kwaliteitseisen, de 'Common Requirements' verordening (EU 2017/373) en de Europese 'licensing luchtverkeersleidingspersoneel' verordening (EU 2015/340). We hanteren een veiligheidsmanagementsysteem dat alle benodigde procedures en methoden omvat om de veiligheid van onze dienstverlening te borgen.
Veiligheid in vogelvlucht
Chief Operations Officer:
“Dit jaar laat op veiligheidsgebied een stabiel beeld zien. Een lichte afname van het aantal meldingen, lichte afname van separatieonderschrijdingen per 100.000 vliegbewegingen en een stabiel aantal runway incursions op Schiphol getuigt van ons zorgvuldig proces van beleid, risicoanalyses, implementaties, operationele inzet en evaluaties. De toename van het aantal voorvallen op Rotterdam The Hague Airport is eenvoudig verklaarbaar en geen reden tot zorg. De inzet van ons Lelystad Safety Team laat tot nu toe goede resultaten zien.”
General Manager Regional Unit:
“In 2025 hebben we een verdere daling gezien van het aantal serious en major voorvallen ten opzichte van 2024. Deze positieve trend onderstreept dat onze blijvende inzet op veiligheid effect heeft. Tegelijkertijd nam het aantal runway incursions toe, met name op Groningen Airport Eelde. Dit hebben we grondig onderzocht en samen met de betrokken sectorpartners vertaald naar gerichte verbetermaatregelen. Ondanks aanhoudende personele uitdagingen is de regionale operatie het gehele jaar veilig en beheerst uitgevoerd. Dat geeft vertrouwen, maar vraagt ook om blijvende aandacht en samenwerking.”
LVNL registreert vele tientallen indicatoren voor het monitoren van onze veiligheidsprestaties. In dit overzicht geven we enkele van de belangrijkste.
Totaal aantal gemelde voorvallen per 100.000 bewegingen
Voorvallen kunnen allerlei situaties omvatten, zoals taxifouten, verkeerde vliegplannen, verkeerde vlieghoogte. Het totaal aantal voorvallen nam licht af. Per 100.000 vliegbewegingen neemt dit aantal daarom ook licht af.
Zie voor een nadere toelichting over de aard van de verschillende ernstcategorieën de samenvatting definities en criteria voor verschillende Europese indicatoren.
Runway Incursions Schiphol
Het aantal incursions op de runways van Schiphol bleef met veertien stuks relatief laag en gelijk aan het aantal in 2024. Op één na (C) waren alle incursions van het laagste ernstniveau (D). Nog steeds komt het voor dat vliegtuigen aan de startaanloop beginnen zonder daarvoor een klaring van de verkeersleiding te hebben gekregen; iets wat ook op andere luchthavens voorkomt. Alle runway incursions worden behandeld en geanalyseerd in het sectorbrede Runway Safety Team waarbij wordt gekeken naar onderliggende factoren en mogelijke mitigerende maatregelen.
Ook het aantal runway incursions uitgedrukt per 100.000 starts en landingen is nagenoeg gelijk gebleven ten opzichte van 2024. Vergeleken met de periode 2017–2019, vóór de door de coronapandemie verstoorde en lastig vergelijkbare jaren, is de relatieve verbetering van de afgelopen jaren aanzienlijk geweest.
Separatieonderschrijdingen LVNL
Tegen een vrijwel gelijkblijvend verkeersvolume ten opzichte van vorig jaar is er een lichte afname van het aantal separatieonderschrijdingen.
Luchtruimschendingen
De dalende trend van airspace infringements door bemand verkeer heeft zich in 2025 doorgezet; het aantal gemelde gevallen lag in 2025 weer lager dan het jaar ervoor. De airspace infringement-campagne van 2025 is in december afgerond, waarbij onder andere op Budel en Zwartberg (België) voorlichting is gegeven aan visual flight rules (VFR)-vliegers. Deze velden stonden in de top drie van veroorzakers van airspace infringements in het luchtruim van Beek. Verder werpen de introductie van uitluisterverplichting en listening squawk (de transpondercode die aangeeft dat een vlieger meeluistert op de frequentie van Amsterdam Information) voor VFR-verkeer dat vliegt onder de Schiphol Terminal Manoeuvring Area (het naderings- en vertrekluchtruim van Schiphol) hun vruchten af.
Effectiviteit van Safety Management System
In de Europese regelgeving is vastgelegd dat LVNL rapporteert over de effectiviteit van het Safety Management System (SMS). Per 2025 is een nieuwe systematiek van kracht, waardoor vergelijking met vorige jaren niet zinvol is. De Effectiveness of Safety Management-score wordt bepaald aan de hand van een groot aantal kwalitatieve vragen, waarvan de LVNL-antwoorden door de Inspectie Leefomgeving en Transport worden gevalideerd. Daarbij staat een score A voor ‘minst effectief’ en score D voor ‘meest effectief’. LVNL kiest voor een zorgvuldige opbouw van de effectiviteit over de komende jaren zodat in 2029 volledig wordt voldaan aan de vereisten van de Performance Review Board. Deze vereisten zijn aangegeven als oranje lijn in de figuur hierboven.
Het jaar 2025 kende een aantal opvallende veiligheidspunten:
Gelijkblijvend aantal runway incursions op Schiphol op een all-time low.
De blijvend neergaande trend in voorvalmeldingen op Lelystad kwam mede door de inspanningen van het Lelystad Safety Team.
Afname in en beperkte ernst van luchtruimschendingen of airspace infringements van VFR-verkeer in het luchtruim van Schiphol én beperkte ernst (effect van uitluisterplicht).
Afname in ‘level busts’ Schiphol, mede door Pilot Selected Level/Barometric Pressure Setting - waarschuwingen in ons verkeersleidingsysteem. Een level bust is een vliegtuig dat afwijkt van de door de verkeersleider opgedragen hoogte.
Afname Traffic Collision Avoidance System-meldingen door introductie Terminal Manoeuvring Area (TMA) 8. Deze wijziging zorgt ervoor dat ongecontroleerd verkeer onder de Schiphol TMA verticaal minder dicht in de buurt komt van commercieel verkeer.
Afname van het aantal voorvallen in de push-backfase op Schiphol, met name het aantal afwijkingen van push-backprocedures is door diverse acties gedaald.
Veiligheid in detail
Amsterdam Area Control Centre
Het aantal gemelde voorvallen per 100.000 bewegingen is gestegen ten opzichte van 2024, waarbij het aantal meldingen met een separatieonderschrijding nagenoeg gelijk is gebleven. De stijging van het aantal meldingen is gerelateerd aan meer meldingen van externe Air Navigation Service Providers (ANSP’s). Door intensivering van de samenwerking met de safety-afdelingen van externe ANSP’s zien we dat er nu ook meldingen van deze ANSP’s gedeeld worden met LVNL. Dit is een aanzienlijk deel van de toename van het aantal voorvallen in 2025. Daarnaast zijn er meer meldingen gemaakt over afwijkende snelheden en vliegplannen en het niet voldoen aan levelrestricties.
Schiphol Approach
Het aantal voorvallen bij Schiphol Approach per 100.000 bewegingen is in 2025 afgenomen ten opzichte van 2024. Van de zes geregistreerde major voorvallen waren er vijf gerelateerd aan airspace infringements, waarvan vier door ongeautoriseerde drones en één door een visual flight rules-vlucht.
Schiphol Ground
Gemelde voorvallen namen in 2025 verder af, zowel in aantal als ernst. Dit is mede het gevolg van diverse acties vanuit het Ground Movement Safety Team en Standing Committee Ground Movement, de sectorbrede taskforces van het Information Security Management System.
Afwijkingen van pushback en taxi- instructies/procedures kwamen het vaakst voor. De belangrijkste genomen acties zijn:
verbeterde beschikbaarheid en werking van website met pushbackprocedures (beschikbaar voor pushback-chauffeurs);
awareness-acties richting flight crews over specifieke 'hotspots' aangaande taxi-voorvallen;
verbeterde awareness/training voor ground controllers aangaande specifieke probleemgebieden in pushback- en taxifase.
Met betrekking tot afwijkingen van taxi-instructies is een aantal acties gepland voor de komende jaren, waarbij enkele taxibanen een andere naam krijgen en het zogenaamde ‘dubbele rijbanenstelsel’ voltooid wordt.
Rotterdam The Hague Airport
In 2025 werden 194 voorvallen geregistreerd bij Rotterdam The Hague Airport. In 2024 waren dat 151 voorvallen. Alle meldingen zijn vanzelfsprekend onderzocht: de stijging zit vooral in voorvallen met conflictvrije situaties met een lage ernstclassificatie (‘no safety effect’). Er is geen eenduidige conclusie te trekken over de oorzaak van de stijging. Verkeersleiders is in deze periode gevraagd dergelijke voorvallen actief te melden; dit alleen kan de stijging al veroorzaakt hebben.
Lelystad Airport
De afname van het aantal voorvallen op Lelystad Airport per 100.000 bewegingen zette zich in 2025 verder voort. De meeste voorvallen hebben betrekking op lokale vluchten. De neergaande trend is mede het resultaat van de inspanningen van het Lelystad Safety Team en de intensieve samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de luchthaven, de vliegclubs en de vliegscholen.
Groningen Airport Eelde
In 2025 daalde het aantal meldingen met 78 ten opzichte van het jaar ervoor (413 in 2025; 491 in 2024). Tegelijkertijd was er sprake van een lichte toename van verkeer (60 duizend ten opzichte van 58 duizend het jaar ervoor). Mede vanwege de getroffen maatregelen uit eerder gedane aanbevelingen is ook het aantal verkeerd taxiënde vliegtuigen in 2025 afgenomen.
Maastricht Aachen Airport
Het aantal voorvallen op Maastricht Aachen Airport steeg, met name door een stijging van het aantal airspace infringements tegen een afname van het aantal verkeersbewegingen.
Trends van serious/major voorvallen
Het totaal van serious en major voorvallen per 100.000 vliegbewegingen is in 2025 gedaald ten opzichte van 2024. Het aandeel groundvoorvallen nam door gerichte inspanningen weer verder af. Het aandeel van flight-voorvallen is in 2025 ongeveer op het niveau van 2024 geëindigd. Van de 27 voorvallen in deze categorie zijn er twaalf gerelateerd aan ongeautoriseerde drones.
Ongeautoriseerde drones
Helaas constateert LVNL wederom een toename (van 53 naar 67 voorvallen) van het aantal ongeautoriseerde drones in het gecontroleerde luchtruim dat LVNL beheert. Met de grote toename van het gebruik van drones, wordt er aanzienlijk meer in gecontroleerd luchtruim gevlogen, ook waar dat verboden is of geen toestemming is verleend. Daarnaast is het onderwerp ‘drones boven luchthavens’ eind 2025 veelvuldig in het nieuws geweest door luchthavensluitingen in Denemarken, Noorwegen en België. Dit heeft er bij LVNL ook voor gezorgd dat in Q4 een relatief hoog aantal meldingen werd onderzocht.
LVNL kan geen contact opnemen met de privé-bestuurders van drones, en luchtverkeersleiders zien drones niet op hun radarschermen. LVNL is afhankelijk van meldingen van vliegers of anderen in het Air Traffic Management-systeem. Alle meldingen worden doorgezet naar de politie. In de meeste gevallen kan de bestuurder van de drone echter niet worden opgespoord en blijft het dus bij registratie van de melding. We zoeken samen met de overheid actief naar mogelijkheden om het risico op botsingen met bemande luchtvaartuigen terug te dringen.
Online gepubliceerde voorvallen
LVNL publiceert op haar website voorvallen en resultaten van voorvallenonderzoeken, conform vastgestelde criteria. Het betreft voorvallen van het type 'serious' of 'major' die gerelateerd zijn aan de uitvoeringstaak van LVNL. Wij melden deze voorvallen ook bij de Onderzoeksraad voor Veiligheid, de Inspectie Leefomgeving en Transport en het Openbaar Ministerie. Het gaat om voorvallen onder verantwoordelijkheid van de LVNL-luchtverkeersleiding en niet om technische of operationele zaken van vliegtuigen en/of de luchthavens. In 2025 publiceerden wij over zes voorvallen op onze website, zie https://www.lvnl.nl/voorvallen.
