Corporate governance

Corporate governance

Samenwerking

We vinden het bij LVNL belangrijk om nauw samen te werken met de luchtvaartsector en andere partijen. De komende periode zullen we werken aan een intensivering van deze samenwerkingsverbanden. Zo werkt LVNL samen met Schiphol aan het verminderen van de uitstoot van vliegtuigen op de grond, initieert en draagt LVNL bij aan kennisuitwisseling op het gebied van duurzaamheid tussen luchtverkeersleidingsorganisaties en zijn we partner van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Nederland.

Grondoperatie Schiphol

De uitstoot van vliegtuigen op de grond is een actueel thema. Samen met onze sectorpartners zetten we ons in om die uitstoot te reduceren en daarmee een gezonde werkomgeving op luchthaven Schiphol te creëren.

De benodigde operationele aanpassingen aan vertrek- en aankomstprocedures zullen leiden tot een hogere complexiteit in het gronddomein en daarmee een hogere werkdruk bij de grondverkeersleiding. De veiligheid van onze operatie is en blijft altijd topprioriteit. Daarom zijn additionele maatregelen en oplossingen geïdentificeerd om de veiligheid en betrouwbaarheid op niveau te houden met behoud van een acceptabele werklast voor de verkeersleider. Het ontwerpen en implementeren van deze additionele maatregelen blijft de komende tijd veel inspanning van LVNL en overleg met sectorpartners vragen.

Duurzaam taxiën

Een belangrijk onderdeel van de verduurzaming is de deelname van LVNL aan het sectorprogramma Duurzaam Taxiën, waarin samen met de luchthaven, luchtvaartmaatschappijen en afhandelaren wordt gewerkt aan de inzet van taxibots. Met dit voertuig is het mogelijk om vliegtuigen naar de startbaan te taxiën zonder dat de vliegtuigmotoren gestart worden. Dit reduceert de uitstoot van CO₂, (ultra)fijnstof en geluid. In 2025 heeft LVNL samen met de sectorpartners de praktijktesten met de taxibot en KLM-Boeing-737-toestellen afgerond en de benodigde procedures voor taxibot-operaties naar de Polderbaan geformaliseerd. Ook is een onderzoek gestart naar het inzetten van taxibots voor verkeer naar andere startbanen. Het mogelijk maken van een veilige en gecontroleerde introductie van deze nieuwe manier van taxiën zijn de voornaamste prioriteiten van LVNL op dit onderwerp.

Kwaliteitszorg

Quality 2025

De Governance, Risk and Compliance (GRC) board bewaakt de werking en verbetercyclus van managementsystemen op gebied van safety, strategisch riskmanagement, quality & compliance en security.

In 2025 is gestart met de ingebruikname van de Eurocontrol CARMA compliance tool om het managen en aantonen van compliance (voldoen aan de voor een Air Navigation Service Provider geldende European Union Aviation Safety Agency (EASA)-, International Civil Aviation Organization (ICAO)- en nationale regelgeving) bedrijfsbreed te verbeteren.

In 2025 is het managementsysteem LVNL Essentials actief onderhouden. Gedurende het jaar zijn zestien updates verschenen, bestaande uit diverse aanvullingen en/of verbeteringen ten aanzien van de processen.

Interne audits

De interne auditplanning voor 2025 bestond uit elf audits. Met name vanwege een toename van het aantal externe audits vanuit de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en verzoeken naar aanleiding van audits door EASA en ICAO is het aantal interne audits in 2025 teruggebracht naar zes interne audits.

Uit de interne audits zijn veertien verbeterpunten genoteerd. Zes categorie twee‑bevindingen (significante afwijkingen die aandacht vragen) en acht observaties. Voor alle verbeterpunten zijn plannen van aanpak opgesteld, inclusief een planning voor de opvolging. De voortgang hiervan wordt gemonitord binnen de GRC‑board.

Externe audits

In 2025 heeft de externe auditorganisatie Det Norske Veritas (DNV) een hercertificeringsaudit uitgevoerd voor de ISO 9001-2015 norm. Het resultaat was zeer positief: LVNL heeft aangetoond dat zij voldoet aan de gestelde eisen. Tijdens deze audit zijn zeven observaties en twee (minor) ‘non-conformities’ vastgesteld. Daarnaast is de dienstverlening op Lelystad Airport formeel toegevoegd aan de reikwijdte van het ISO-certificaat.

In 2025 moest het contract met de ISO-auditor voor LVNL opnieuw aanbesteed worden. Uit dit proces is BSI Group The Netherlands B.V. als partij geselecteerd. Zij gaan de komende periode de ISO-audits voor LVNL uitvoeren.

De auditplanning van de National Supervisory Authority/ILT bestond in 2025 uit tien audits. De algemene conclusie is dat LVNL voldoet aan de vereisten uit de zogenoemde Common Requirements van de Europese Commissie. Voor de geconstateerde bevindingen zijn corrigerende actieplannen opgesteld.

Ook voerde het Safety Services Office van Rotterdam The Hague Airport in 2025 een audit uit bij LVNL. Dit werd gedaan op naleving van het Aerodrome manual en Luchthavenreglement vanuit de Europese Verordening Nr. 139/2014. De conclusie is dat LVNL voldoet aan de vereisten.

Concluderend kan worden vastgesteld dat LVNL de bedrijfsvoering op een structurele en effectieve wijze borgt. De doorgevoerde verbeteringen in processen en werkwijzen en de opvolging van auditbevindingen tonen aan dat de organisatie zich continu ontwikkelt en dat de bedrijfsvoering op een zorgvuldige en beheerste wijze wordt uitgevoerd.

Maatschappij en klant

Stakeholderwaarderingsonderzoek

LVNL voert elke twee tot drie jaar een waarderingsonderzoek uit onder de belangrijkste stakeholders, zoals luchtvaartmaatschappijen, luchthavens, internationale partners, bestuurders en vertegenwoordigers uit de omgeving. Het doel van dit onderzoek is inzicht krijgen in hoe stakeholders LVNL waarderen, waar kansen liggen om onze dienstverlening te verbeteren en hoe we de relatie met hen kunnen bestendigen.

Eind 2025 is Bureau Malieveld gestart met het nieuwe Stakeholderwaarderingsonderzoek door het uitzetten van een survey. Het algemene rapportcijfer dat stakeholders hierin aan LVNL geven is een 7,2 en specifiek op het thema veiligheid scoorde LVNL een 8,6. Deze scores zijn vergelijkbaar met die van 2023, toen respectievelijk een 7,3 en een 8,7 werden behaald.

Stakeholderconsultatie

Op 15 juli 2025 vond de Nederlandse stakeholder-consultatiemeeting plaats onder het voorzitterschap van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. In deze consultatie is gesproken over de voortgang van de belangrijkste strategische projecten en de voorgestelde tarieven voor 2026. 2026 is het tweede jaar van de vierde referentieperiode die loopt tot en met 2029. In deze stakeholder-consultatiemeeting is daarom ook de LVNL-inbreng in het performanceplan voor deze vierde referentieperiode geconsulteerd. Daarnaast kwamen de geleverde prestaties en de financiële consequenties van de risicodelingsafspraken aan bod die zijn vastgelegd in het performanceplan voor de derde referentieperiode (2020-2024).

Luchtruimgebruikers van de North Sea Area Amsterdam (NSAA) zijn op 31 oktober 2025 geconsulteerd over het NSAA-tarief voor 2026. Er zijn geen bijzonderheden uit deze consultatie gekomen. De deelnemers hebben ingestemd met het NSAA-tariefvoorstel voor 2026.

Informatieverzoeken en klachten

LVNL behandelt aan haar gerichte informatieverzoeken en klachten met betrekking tot haar dienstverlening. Dit kunnen vragen, meldingen, adviezen, klachten en verzoeken om informatie zijn in het kader van de Wet open overheid (Woo). Verschillende stakeholders dienen deze verzoeken in, zoals lokaal bestuur (gemeentes), overheid (ministeries), luchthavens, luchtvaartmaatschappijen en burgers (omwonenden van luchthavens of passagiers). In 2025 heeft LVNL in totaal 344 informatieverzoeken en klachten in behandeling genomen ten opzichte van 360 informatieverzoeken en klachten in 2024.

Klachtafhandeling

LVNL behandelt aan haar gerichte schriftelijke klachten van externen af conform hoofdstuk 9 ‘klachtbehandeling’ van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Hiervoor heeft LVNL een klachtenregeling opgesteld.

Het aantal binnengekomen en afgehandelde klachten is in 2025 gelijk gebleven aan het aantal in het voorgaande jaar (in 2024: zeven klachten).

Omwonenden van luchthavens van nationaal belang kunnen met vragen, meldingen of klachten over overlast en de afhandeling van vliegverkeer terecht bij door de overheid of luchthavens ingerichte meldpunten. Voor Schiphol is dat het Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (BAS).

LVNL stuurt dergelijke meldingen door en helpt BAS, wanneer nodig, bij de beantwoording van de melding of klacht. Hierdoor worden omwonenden sneller en beter geholpen met hun melding of klacht.

Aard en onderzoek van de klachten

De in 2025 binnengekomen klachten, die zijn aangemerkt als klachten in de zin van de Awb en als zodanig zijn behandeld, hadden betrekking op verschillende onderwerpen zoals:

Als de inhoud van de klacht betrekking heeft op situaties die (deels) buiten de (directe) verantwoordelijkheid van LVNL vallen, wordt deze doorgestuurd naar de verantwoordelijke instanties. In 2025 zijn geen klachten doorgestuurd.

Informatieverzoeken Wet open overheid

In 2025 ontving en behandelde LVNL negen verzoeken om informatie met beroep op de Woo (in 2024: zes Woo-verzoeken). In de gevallen waar de informatie bij LVNL beschikbaar was, is deze openbaar gemaakt binnen de kaders van de Woo.

Het laatste informatieverzoek in bovenstaande tabel valt niet onder verantwoordelijkheid van LVNL en is doorgestuurd naar de verantwoordelijke overheidsinstantie. Afhankelijk van de vraagstelling zijn de overige verzoeken door LVNL in 2025 informeel beantwoord of is hier een besluit overgenomen binnen het kader van de Woo. Eén verzoek is nog in behandeling. In overeenstemming met afspraken met de indiener wordt verwacht dat op dit verzoek begin 2026 een besluit kan worden genomen.

LVNL ontvangt binnen het kader van de Woo ook zienswijzeverzoeken van andere overheidsinstanties, zoals een ministerie of een ander zelfstandige bestuursorgaan. Dit betreft een zienswijze over de voorgenomen openbaarmaking van informatie, afkomstig van of over LVNL, die tijdens een inventarisatie van een Woo-verzoek bij deze instantie is gevonden. LVNL heeft negentien zienswijzeverzoeken in 2025 ontvangen en afgehandeld (in 2024: dertien).

In 2025 is één bezwarenprocedure gestart op een Woo-besluit. Na afronding hiervan is een beroepsprocedure gestart. Deze loopt door in 2026.

Verder is er een beroep niet tijdig beslissen ingediend op een Woo verzoek. Dit beroep is ingetrokken nadat alsnog een Woo besluit is genomen en de kosten voor het beroep zijn door LVNL vergoed aan de verzoeker.

Juridische procedures 2025

LVNL is in 2025 niet zodanig als partij in een juridische procedure verwikkeld waardoor de financiële positie aanmerkelijk zou kunnen worden beïnvloed.